Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, Rusya’ya sığınan eski Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’a suikast girişiminde bulunulduğunu iddia etti. Açıklamada, Suriye’nin devrik liderinin zehirlenmeye çalışıldığı öne sürüldü. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’nin yayımladığı raporda, Esad’ın Pazartesi günü Rusya’nın başkenti Moskova’daki bir hastaneden taburcu edildiği ve durumunun stabil olduğu kaydedildi.
Açıklamada, suikast girişiminin Rus hükümetini küçük düşürmeye ve adını suikast girişimine karıştırmak amacıyla gerçekleştirilmiş olabileceğine de dikkat çekildi. Kaynaklar, Esad’ın hastanede kaldığı süre boyunca ziyaretçilere çok sıkı kısıtlamalar getirildiğini açıkladı. İddialara göre, yalnızca kardeşi Mahir Esad ile eski Suriye Devlet Başkanlığı İşleri Genel Sekreteri Mansur Azam’ın Esad’ı ziyaret etmesine izin verildi. Rus yetkililer tarafından henüz konuya ilişkin bir açıklama yapılmadı.
Esad hakkında gıyabi tutuklama kararı çıkartılmıştı
Suriye geçtiğimiz hafta Aralık 2024 tarihinden bu yana Rusya’ya sığınan Esad hakkında gıyabi tutuklama kararı çıkarmıştı. Suriye 7. Soruşturma Mahkemesi Hakimi Tevfik el-Ali Esad’a yöneltilen suçlamalar arasında kasten adam öldürme, ölüme sebebiyet veren işkence ve özgürlükten yoksun bırakma bulunduğunu açıklamıştı. Hakim El-Ali, "23 Kasım 2011’de Dera’da hayatını kaybedenlerin yakınlarının açtığı dava üzerine tutuklama kararı çıkardık.
Dava, Interpol üzerinden uluslararası düzeyde yaygınlaştırılabilecek ve dış boyutta da takibi mümkün kılınabilecek nitelikte. Karar, sistematik ihlallerden sorumlu olanların yargılanmasına zemin hazırlıyor. Yasal süreç rejimin işlediği suçların tüm faillerine ulaşıncaya kadar devam edecek" demişti.
Dera’da ne olmuştu?
Dera’da 2011 yılında başlayan olaylar, Suriye’deki halk hareketlerinin fitilini ateşlemişti. Öğrencilerin duvarlara rejim karşıtı yazılar yazması üzerine güvenlik güçleri gençleri gözaltına almış ve işkenceye maruz bırakmıştı.
Bu durum halkın büyük tepkisini çekmiş, kitlesel protestolara yol açmıştı. Gösterilerin şiddetle bastırılması ise yüzlerce kişinin ölmesine ve yaralanmasına neden olmuş, kısa süre içinde protestolar ülke geneline yayılmıştı.
Başlangıçta reform talebiyle sokağa çıkan halkın tepkisi, kısa sürede rejimin devrilmesi talebine dönüşmüştü. Dera’daki söz konusu gelişmeler, yıllarca devam ederek Suriye’deki iç savaşın ve insani krizin başlangıcı olarak tarihe geçmişti.