Öfke en doğal bir içsel duygudur. Kelime manası olarak; engellenme, incinme, gözdağı verme gibi bir durum karşısında gösterilen saldırganlık tepkisi, kızgınlık olarak tanımlanmaktadır. Öfke içsel bir duygu olması sebebiyle günlük yaşantımızda karşılaştığımız durum veya olaylarda verilen tepki olarak daha geniş perspektiften bakılabilmektedir.
Öfkenin kontrol edilmemesi halinde ise üzücü ve çoğu zaman telafisi olmayan sonuçları doğurabilmektedir. Öfkenin altında çoğu zaman geçmişte yaşanılan olaylar yatmaktadır ve öfke esnasında verilen tepkiler geçmişte yaşanılan olayların vücudumuzda bıraktığı etkilerdir. Vücut kendisinde kalan etkilere öfkelenme esnasında tepki verir. Bu duruma örnek vermek gerekirse geçmişinde ötekileştirilen insanın insanların öfke esnasında verdiği tepkiler ile geçmişinde aile içi sıkıntılar yaşayan insanın öfke esnasında vermiş olduğu tepki bir çok açıdan farklılık göstermektedir.
• Öfke Esnasında Vücudun Tepkisi
Vücudumuz bizimle her zaman iletişim halindedir. Vücudumuzun bizlere bildirdiği durumlara göre bizler şekil almaktayız. Uykusu gelen insanın vücudu tepki olarak esneme ve yorgunluk, halsizlik bildirimi almaktadır. Vücudumuz öfke haline girdiğinde de bizlere bildirim vermektedir bu bildirim kişiden kişiye birçok farklılık gösterebildiği gibi genel anlamda birkaç başlık altında toplanabilmektedir. Adrenalin hormonunun yükselmesi ile vücut öfke duygusunun kontrolü altına girmektedir ve bunu bizlere kalp atışları, titreme, üşüme ve deyim yerindeyse gözümüzü hırs bürümesi durumları ile bildirmektedir.
Öfke tarihsel bir yolculuk ile tanımlamıştır ve bu tarihsel yolculukta 1984 yılında öfkenin bir duygu olmasından sebeple duygu nedir sorusuna cevap aranmıştır. Bunun için 2500 yıl önce gerçekleşen Aristo ve platonun duygu tartışmalarından yola çıkılmıştır.
Daha sonra öfkenin var olması için üç kuramda toplayabilmekteyiz denilebilir. Bunlar; kimi kuramcılara göre öfke temel duygulardan birisi olarak adlandırılırken kimi kuramcılara göre ise temel duyguların yaşanmasına bağlı olarak ortaya çıkmaktaydı ve kimilerine göre ise öfkeyi öfkeli insan ve diğerleri tarafından yaşanan bir problem olarak tanımlamaktaydı.
Öfke zamanla sağlığa zararlı bir duygu olarak kabul edilmiştir. Öfkenin nedeninin çevresel olaylar olduğu konusunda birçok kuramcı belirtmiş ve kabul görmüştür. Ele aldığımızda çevresel faktörler duygularımızın kontrol edilmesinde ve duygularımıza yön vermemizde büyük etkenlik göstermektedir. Bir insan gelişim süreci boyunca hemen hemen her gün kendi içinde öfkelenmektedir. Bu öfke gelişim sürecinin hangi aşamasında olduğumuza göre değişkenlik gösterebilmektedir ve yine gelişim sürecinin aşamasına göre insanların verdiği tepkiler de değişiklik gösterebilmektedir.
Öfkeli insanlar çevresine karşı edinmiş oldukları öz koruma işlevine sahip doğal bir duygu olmasından sebeple 2002 yılında öfkenin koruma içgüdüsünden de beslendiğini ve insanın kendisini koruma içgüdüsü ile öfkelenebildiğini sınırları koruma olarak adlandırılan bu harekete geçirici davranış biçimidir.
Öfkenin sınırları korurken aynı zamanda güç duygusundan beslendiğini ve karşı tarafı yenebilecek bir öfke doyum noktasına ulaşılmak adına daha fazla öfkenin öfkeyi doğurduğunu belirtebiliriz.
Öfkenin güçlülük ve sertlik gibi tanımları yine 1979 yılında belirtilmiş ve bu düşünce yine kabul gören düşünceler arasında yer almıştır.
Güçlülük erkeğe yakışan br duygu olarak kabul edildiğinden yine öfke duygusunu da ancak erkek cinsiyetine mensup bir özellik olarak kabul edilebileceği konuşulmuştur. Belirtmek gerekir ki insan olarak ele alındığında öfkenin bir cinsiyet ayrımı yapmamaktadır ancak 1979 yılında erkek cinsiyetine mensup bireylerin öfke esnasında güçlü hissetmek için bazı mimik- jest- davranış gibi hareketlerden beslenmekte olduğu ve öfkenin başlı başına insanı güçlü hissettiren bir duygu olduğu kabul edilmektedir.
Öfkenin yadsınamaz bir enerjisinin olduğu açıktır, öfkelenen insanların özellikle fiziksel olarak gözle görülebilen bir enerjisinin ve sıcaklığının olduğu oldukça nettir. Şöyle ki; belden göğüs ve kollara, ardından da boyun ve yüze doğru yükselen bir sıcaklığı mevcuttur. İnsanların öfkeli halinin net bir şekilde fiziksel yansımasını bu şekilde tanımlayabiliriz.
Öfkenin 1997 tarihinde bir merdiven şeklinde nitelendirildiğini biliyor muydunuz ? biz de bilmiyorduk J Şöyle ki; 1997 yılında Efron tarafından öfkenin basamakları olduğu öne sürülmüş ve bu basamaklara toplu şekilde öfke merdiveni ismi verilmiştir. Bahsi geçen merdiven basamaklarını sizlerle paylaşmak isteriz;
Öncelikle öfke manevi olarak betimlendirebilen ancak sonuçları kısmen maddi olarak duygudur. Öfkenin ilk olarak maneviyatta belirdiği ve daha sonra tepki olarak madden gözle görülebilir bir vaziyet aldığı ortadadır. Bu sebeple öfkenin maneviyatla bağlantısı oluğuna göre insana manen iyi gelecek her davranış ve tutumun öfke ile de bağlantısı kurulabilecektir. İnsanın huzurlu ve manen iyi olması halinde öfke duygusu geri planda kalacaktır. Din kişinin ahlakını güzelleştirir ve insanın yaratılışında var olan duyguları kontrol altına almasını sağlar. İnsan var olduğunda/ yaratıldığında iyi ve kötü olan tüm duygular ile yaratılmış ve bunların kontrol altına alınabilmesi için din bizlere armağan edilmiştir. Din kişiyi öfkelendiren umutsuzluk ve mutsuzluk olan iki kavramı ortadan kaldırmaktadır. Öfke ile alakalı olarak tarafımıza bildirilen hadisi şerif ;
Kuvvetli kimse ( güreşte hasmını yenen) değildir. Hakiki kuvvetli öfkelendiği zaman nefsini yenen kimsedir. (Buhari)
Hemen hemen her gün insanların öfkelendiği ve öfke duygusuna kapıldığı ve davranışları veya sözleri ile bunu belli etmesi mümkündür ancak öfke duygusunun kontrolü de öfkelenmek kadar basit olabilmektedir .
Ünlü düşünür Seneca öfkenin kontrol altına alınabilmesi için belirli çözümler sunmuştur. Kişinin kendisini öfkeden alıkoyabilmek için ilk olarak insanın kendisinin farkına varması gerektiğini söylemektedir. Kişinin kendisini bilmesi demek düşünüre göre öfkenin temelini ve insanın kendisini hangi hususların öfkelendirebileceğini bilmesi demek oluyordu. Bununla birlikte sakin kalması gerektiğini ve insanın öfke anında öfke duygusunu arttıracak durum ve düşüncelerden uzak kalınması gerektiğini belirtmiştir. İnsanın öfkeli anında öfkeye öfke ile karşılım verilmemesi gerektiğini ve son olarak insanların bilinçlerini ve duygularını etkileyen yiyecek ve içeceklerden uzak kalınması gerektiğini belirtmiştir.
• Öfke Nedir ve Nasıl Tanımlanmaktadır Öfke en doğal bir içsel duygudur. Kelime manası olarak; engellenme, incinme, gözdağı verme gibi bir durum karşısında gösterilen saldırganlık tepkisi, kızgınlık olarak tanımlanmaktadır. Öfke içsel bir duygu olması sebebiyle günlük yaşantımızda karşılaştığımız durum veya olaylarda verilen tepki olarak daha geniş perspektiften bakılabilmektedir. Öfkenin kontrol edilmemesi halinde ise üzücü ve çoğu […]
