Hz. Musa(as) ile Hz. Bilen(kimine göre Hızır, kimine göre Ruh, kimine göre Cebrail)'in arasında geçen diyaloğu kitabımız Kuran'ı Kerim'i okuyanlar iyi bilirler. Kehf Süresi'nde, Hz. Bilen, Hz. Musa'ya(as.) defalarca "sen bana sabredemezsin", der. Hz. Musa da(as.) hakikaten üç farklı olaydan sonra tepkisini ortaya koyar ve Hz. Bilen'in dediği gibi sabredemez. Hz. Musa(as.), Hz. Bilen'e, ya 'neden böyle yaptın" der veyahut başka sorular, sorar. Böylece sabredemeyeşini izhar eder. Aslında başlarına gelen olaylar, ilk bakışta insan havsalasının alamadığı ve insan takatini zorlayan türdendir. Hz. Musa(as.) esasen bu zorlu olaylar karşısında "eyvallah" diyemez. Nihayet, Hz. Bilen ile yolları ayrılır. Yolları ayrılmadan evvel Hz.Bilen, Hz. Musa'ya(as.) ilahi sırları tek tek anlatır. Hz. Bilen'in anlatıkları, işin perde arkasının çok farklı olduğunu ortaya koyar. Hz. Musa(as.), olayların perde arkasını -tabiri caizse- hikmetini önceden bilseydi, elbette başına gelen olaylara "eyvallah" derdi.
Lakin nereden bilecekti ki...
Çok ilginçtir; Bakara Sûresi‘nde bir kıssada, Hz. Mûsâ (as.) kavmine "Allah‘ın bir inek kes" emri verdiğini söylediğinde de onlar, "Sen bizimle alay mı ediyorsun" diye karşılık vermişlerdi. Mûsâ (as)‘nın işin ciddi olduğunu belirtmesi de onların ikna olmalarına yetmemiş ve "Bu ineği bize anlat, rengi nedir, neye benziyor, şöyle mi böyle mi?" gibi sorularla işi yapmamak için kırk dereden su getirmişlerdi. Onların, Hz. Musa'ya(as.) "eyvallah" dememeleri başlarına çok büyük işler açmıştı.
"Eyvallah demek ne zor işmiş" diyesi geliyor insanın değil mi?
Hakk'tan gelene eyvallah da insandan gelene eyvallah denir mi?
"Eyvallah" kelimesinin etimolojik manasına girmeyeceğiz. Ehli bilir. Bilmeyenler google bilirkişisine sorarak hızlı ve karışık yanıtlar alabilir.
Çok kullanırız söylerken ve yazarken "eyvallah"ı.
"Evet, tabi, olur, tamam, peki" demek yerine "eyvallah" da deriz.
Hz. Mehmet Zahit Kotku "kardaş arkadaşlık pekey(peki) demekle kaim olur" derdi. Dost kalabilmek için arkadaşlığımızı sürdürebilmek için "peki" demek lazım gelir. Arkadaşlarımızın yeri geldiği vakit kahrını çekmemiz, sabır göstermemiz elbette güzel olandır.
Eyvallah bilindiği üzere esasında "Hakk ile kabul ettim veyahut "Allah için tamam" manalarını ihtiva eder.
Dost ve arkadaşlarımızdan gelen sözlere ve dahi eylemlere "Allah için tamam" demek için "Allah için peki" demek için o söz ve eylemlerin hak, doğru, iyi, güzel ve ıslah edici olması gerekmez mi?
Tecelli eden Cenab-ı Hakk’ın takdiriyse, takdiri kabul eyledik, "eyvallah" dedik. Peki insanların gafletine ne deriz?
Gaflet ve dalalette olan kişileri ikaz etmek, iyice nasihat etmek ve dostlukla iyiye yönlendirmek gerekmez mi!
Gaflete "eyvallah" yok.
Arkadaşımıza her yaptığı doğru iş, her çağırdığı doğru şey için tabi ki "peki", tabi ki "eyvallah", diyeceğiz.
Dostlukların bir ömür boyu kaim olması için dostların birbirine katlanması, sabretmesi gerek. Sorunlarını birlikte çözmeleri, dertlerini birlikte paylaşmaları gerek.
Boşanan eşlere, dağılan ailelere bir bakalım" Birbirlerine "tamam" demeyen, diyemeyen bireylerin çokluğu sadece bir rastlantı mı?
Yıllar önce içime darlık geldiği bir vakit, bir hocama dert yanmıştım. O da bana "hiç kimseyle çatışma" demişti. Cahillere "selam de geç", dostlara "eyvallah de geç" demişti. Hocamın tembihini kulağıma küpe ettiğim andan itibaren huzur ve sekineyi bulmuştum, Rabbime şükürler olsun. Kimbilir bu "eyvallah" kelamı, kaç doz antidepresana bedel. Allah, bilir.
Hz.Mevlana Celaleddin-i Rumi‘nin oğlu Sultan Veled:
"Bize ne irs-ı peder, ne servet üne cah kalmıştır,
Şuûr-ı hikmete karşı bir eyvallah kalmıştır" beytiyle "eyvallah"ı bizlere özetlemiş:
(Bizlere babamızdan büyük bir servet ve makam kalmadı. Bizlere Hakk‘ın hikmet tecellilerini eyvallahla karşılama hali kalmıştır.)
Bizler muhabbetimizin bir tecellisi olsun diye birbirimize "eyvallah" demeye devam edelim.
Allah'tan gelene "eyvallah".
Dost'tan gelene "eyvallah".