BİLENLER YÖNETİR; BİLMEK İÇİN OKUMAK, OKUMAK İÇİN DE KİTAP GEREKİR
Okumak haz duymaya, zihnimizi süslemeye ve yetkimizi artırmaya yarar. Bacon (beykin) da “ bilgi güçtür” demişti, bilgiyi eline alan İngiltere dünyaya hakim olmuştu. Kuzey Amerika Müslümanlarının hazırladığı “Rehber” isimli bir kitapta okumuştum; “bilenler yönetirler, bilmek için okumak, okumak içinde kitap gereklidir” diyordu.
Batılılar yönetme bilgisine sahip olduklarını ve yönetim bilgisi eserlerinin de kendi ürünleri olduğunu söylüyorlar. Afrika’nın, Ortadoğu’nun insanları, okuma yeteneğini kazanamamışlar ya da bu yeteneklerini kaybetmişlerdir. Onun için de batılılar tarafından yönetilmeye mahkûmdurlar.
Arnold Toynbee de batı medeniyetinin diğer medeniyetlerden alacağı bir şeyinin olmadığını ve diğer medeniyetlerin batı medeniyetinin işçisi olabileceğini şu sözlerle ifade ediyor: “ Ne İstanbul’un hamalından, ne de Mısırın fellahından bizim medeniyetimizin alacağı bir şey vardır. Onlar ancak bizim işçimiz olurlar.” Söylediklerinin doğru olduğunu görüyoruz. Çünkü biz onların işçisiyiz ve İslam ülkelerinde yaşayanlar, kendi ülkelerini bırakıp batıya kaçmak için ölümü göze alıyorlar. Boğuluyorlar, yanıyorlar, tecavüze uğruyorlar ama batıya sığınırlarsa insanca yönetileceklerini ve insanca yaşayabileceklerini düşünüyorlar.
Yıllar önce, hızlı okuma ve anlama teknikleri eğitimi aldığımız bir arkadaş okumayla ilgili bir makale okutmuştu bize. Bu makaleyi zaman zaman okurum. Çalıştığım bütün müesseselerde idareci olduğum müddetçe personelime okumayı öğretmeye çalışmışımdır. Bu makaleyi şu şekilde size özetleyebilirim:
Okumak; insana olgunluk, konuşmada ve yazmada özgüven ve serilik verir. Bu arada şunu belirtelim ki okuyup da yazmayan kişiler dili kullanmayı öğrenemiyorlar ve okuduklarından fazlaca istifade edemiyorlar.
Tarih kitapları insanı akıllandırır, şiir nükteci, matematik dikkatli kılar, felsefi eserler de insan zekâsını derinleştirir. Mantık ve hitabet münakaşalarda ustalık kazandırır. Ahlak ilmi de insanı ağır başlı yapar ve itibar kazandırır.
İnsanın okuduğu şey benliğine işler. Hatta insan zekâsını gerileten, duraklatan her türlü engel, iyi seçilmiş kitaplar okumakla şifa bulabilir denilmektedir.
Beden için spor ne ise zihin için de okuma odur. Tıpkı vücudun tutulduğu hastalıkların uygun egsersizler ve sportif çalışmalarla iyi edildiği gibi. Mesela top oyunu vücutta hasil olan taşlar ve böbrek hastalıklarına, yürüyüş yapmak tansiyona, ok atmak akciğerler ile göğüse, kaslara, ağır yürüyüşler mideye, ata binmek baş ağrılarına iyi gelir ve insan psikolojisini düzenler. İşte okumanın da aynen böyle faydaları vardır.
Bir sebeple, bir kimsenin zihni dağılırsa, matematikle meşgul olsun derler. Çünkü bir davayı savunurken, biraz dalıversek davaya baştan başlamamız gerekebilir. Eğer zekâmız farkları görüp ayırmaktan acizse, skolastikleri (inanç ve bilgi bilimi) tetkik etsin, çünkü onlar “kılı kırk yararlar”. Bir konuyla bir diğer konu arasında ilişki kurmakta ve bir meseleyi ispat edip aydınlatmaya yarayacak delilleri hatırlatmakta güçlük çekiyorsak, hukuk davalarını tetkik etmeliyiz. Böylece her zekâ hastalığına ilaç olacak bir reçete bulunabilir.
İslam hukukçularının ihtilafları çözerken ortaya koydukları usuller de aklı, mantığı ve vahyi meczetmede çok başarılı olmuşlardır. Aklı, melekeleri ve nakli çok iyi meczeden, irtibatlandıran hukuk alimlerinin görüşleri sonradan mezhepleri oluşturmuştur.
Hasılı Kelam:
“Yaratan Rabbinin adıyla OKU!” buyuruyor Rabbimiz. Öyleyse okumak, daha çok okumak, kendimizi, dünyayı ve kâinatı okumak için daha da çok okumak gerekir. Büyüklerin sözleri, sözlerin büyükleridir. Onlar da kitaplardan alınır...